
Το τι έγινε μετά το γνωρίζεις, ακριβή φίλη, είπε η φίλη, απ’ όσα τραγουδήθηκαν και όσα δεν τραγουδήθηκαν, τις σημύδες, το μικρό ξενοδοχείο στο Παρίσι όπου πέθανε ο Ζενέ, έναν αγκώνα, μια μασχάλη, πάρα, πάρα πολλά τσιγάρα, τις περούκες που τις κρέμασαν σε χαμηλούς στύλους, τους αγνώστους στο δωματιάκι κάτω, το τραυματισμένο τηλέφωνο ― μην ακουμπάτε. Τη φωτεινή αχτίδα που έσβησε μέσα στη λάσπη, τους λεπτούς στροβιλισμούς, τις ταλαντεύσεις, τις κραυγές και τις προσπάθειες ορθοστασίας. Hic dissonant ubique, nam enim sic diversis cantilenis clamore solent. [Ambulance, εξήγησέ μας!] Όλες οι φωνές εδώ διαφωνούν, έτσι όπως τα διάφορα τραγούδια με κραυγές βγαίνουν ταυτόχρονα. Η μέρα ήταν ακόμη τέλεια, αξιαγάπητα τα παιδιά, διασκεδαστικά, και όλοι, απ’ τους συντετριμμένους ώς τους άφταστους, ταλαντεύονταν μες στο ρεύμα της μουσικής προς τα πάνω. Δεν έπλητταν. Δεν είχαν αποθαρρυνθεί. Οι γυναίκες ήταν ξένοιαστες, νιώθαν πιο αισθησιακές. Χάρις σ’ εσένα, ακριβή φίλη. Η μουσική εισχώρησε παντού. Στο στόμα. Στις μασχάλες. Ανάμεσα στα πόδια. Η μουσική, ένας τρόπος να πετάξεις ψηλά να πετάξεις πέρα. Θυμάμαι το σάλιο, αλλά και το χαστούκι και τις τσαλακωμένες, βρόμικες εφημερίδες. Έφυγες και ύστερα γύρισες πάλι. Χαμογέλασες πλατιά. Το χαμόγελό σου είναι ακόμη ακαταμάχητο. Ξανακέρδισε τη νύχτα. Ξανακέρδισε τη ζωή. Μ’ απαγγελίες, σωριάσματα, χοροπηδητά και κραυγές: Aux vaincus! Στους νικημένους!
[Susan Sontag, Σημείωμα στο Land (1975-2002)]